innovatie
Baanbrekend nieuws vanuit de BMN Greenworks Academy
Lijm van Ardex maakt Mosa tegels herbruikbaar
Met alle termen en voorschriften voor milieubewust bouwen is vanuit de tegelbranche een grote stap voorwaarts gezet. Vanuit het laboratorium van de Duitse Mortelspecialist Ardex is een tegellijm uitgevonden die goed hecht, maar ook gemakkelijk te verwijderen valt. Deze C8 past in het cradle to cradle principe van Koninklijke Mosa zodat een hechte samenwerking het gevolg is.
Door Renée de Haan en Matthijs Pronker
Vanuit de BMN Greenworks Academy in Apeldoorn werd dit baanbrekende nieuws eind oktober gepresenteerd in aanwezigheid van alle belangrijke kopstukken onder de noemer Re-Tile System. Toelichtingen en praktijkervaringen met de nieuwe lijm werkten zeer overtuigend. Toepassing van tegels krijgt hiermee een grote stimulans, ook in renovatie en bij woningbouwprojecten.
Jaren wachten
Het uitgangspunt liet al jaren op zich wachten in de drang om emissies en energieverbruik terug te dringen bij de productie van tegels en mortels. Dat lukt velen aardig en het cradle to cradle principe is door Mosa al jaren geleden in werking gesteld. Echter zonder oplossingen uit de markt voor het losnemen van de tegels belandden deze alsnog in het bouwafval.
Kentering
Daar komt nu een kentering in: Ardex C8 bespaart in de productie al 70% CO2 en CR al 44% in vergelijking met gangbare poederlijmen. De nieuwkomer wordt met schoon water aangemaakt tot een smeuïge mortel, waarna de tegels tot een formaat van 60 x 60 cm soepel en zonder aanpassingen aan de wand en op de vloer worden verwerkt. Ze hechten uitstekend, maar het verwijderen gebeurt in een handomdraai met simpel gereedschap zoals een plamuurmes. De exemplaren komen er meestal heel af en de lijmresten op tegels en ondergrond laten zich gemakkelijk verwijderen, zeker met behulp van water. De tegels uit het Mosa-systeem kunnen elders hergebruikt worden of terug naar de fabriek als basis voor nieuwe exemplaren.
Standpunten
Tijdens de uitgebreide presentatie waren veel specialisten aanwezig op het gebied van CO2-uitstoot en alles waar de bouw mee te maken heeft en de voorschriften die zich gaan aandienen.
Er kwamen daardoor in de kantlijn duidelijke standpunten naar voren en redenen waarom er nog altijd niet voldoende circulair gebouwd wordt. Diverse sprekers lieten de volgende punten van overweging achter.
- De opdrachtgever bepaalt de keuze en die wordt meestal geleid door prijsstellingen. Berekeningen op korte termijn lijken gunstig, maar blijken veel duurder uit te vallen op lange duur. De adviseurs of opdrachtnemers moeten direct wijzen op de voordelen van circulair bouwen waarbij afval een product is met nieuwe levenskansen.
- Vooral bij woningrenovaties blijkt de uitstoot van CO2 in de bouw het hoogst, zowel door productkeuze als werkwijze. Daar valt door de kwantiteit veel te verdienen terwijl de gezondheid van het gebouw verbetert.
- Bewoners hebben een grote stem bij renovaties en kiezen vooral voor geen overlast. Bij traditioneel wegbreken van tegelwerk geeft dat veel lawaai en stof. Met Re-Tile is daar nauwelijks sprake van, zeker als bij het aanmaken van de mortel een afzuigsysteem wordt toegepast.
- Elke schakel in de bouw van producent, architect, retailer en verwerker moet overtuigd zijn om de cirkel van hergebruik rond te maken en te houden. De verwerker hangt aan zijn eigen materialen en staat minder open voor vernieuwing, tenzij het product in prijs en kwaliteit gelijk is. Daar heeft Ardex naar gestreefd om zo de meerwaarde toegankelijk te maken.
Nieuw product
Re-Tile System bestaat dus uit directe samenhang tussen een Mosa-tegel en een CircuTec lijm. De C8 bevat geen cement en bespaart daardoor al in de productie 70% CO2 in .vergelijking met een traditionele poeder tegellijm. Voor de CR is dat 44%. Deze laatste wordt toegevoegd aan Ardex C8 om zo een waterbestendigere mortel te creëren, waardoor toepassing in de natte cel geen probleem vormt. Inloopdouches vormen nog een uitdaging voor deze nieuwe technologie, maar er wordt in de verschillende laboratoria hard gewerkt aan een oplossing om CircuTec ook bestand te maken tegen zeepresten en andere onder de douche voorkomende stoffen.
Bij het verwijderen van de Mosa tegels in combinatie met CircuTec heeft de aangebrachte voeg geen invloed bij terugname in het productieproces. Wel moet het tegelafval schoon zijn, dus zonder siliconenkitten en andere resten. Er wordt nog verder gewerkt aan het uitdenken van de terugname procedures, ook wat er mogelijk nog met de vrijgekomen mortel gebeurt. Dankzij het meedenken van zoveel specialisten zal dat snel worden opgelost.
Auke Borckink
Als directeur bij Wessels Tegels kreeg Auke Borckink de uitnodiging om met zijn team Re-Tile in een project op te nemen samen met aannemer Nijhuis. Hiervan is een promotiefilmpje gemaakt. Auke deelt zijn ervaringen.
De vraag naar circulair bouwen kwam van grote corporaties. Aangezien wij al jaren heel goed contact hebben met Mosa ontstond vanzelf de mogelijkheid om Re-Tile toe te passen. Ik zeg er direct bij dat Wessels normaal vooral met pastalijm werkt, dus dit was even een omslag. Alles bleek probleemloos te verlopen. We moesten alleen een andere mortelmenger aanschaffen: een korf in plaats van de spiraal. Daar werd direct een stofafzuiging bij geleverd, de dustinator. Een heel goede toevoeging, ook ter bescherming van de verwerkers. Voor ons is duidelijk dat dit de toekomst heeft. Veelal hoor je een mooi marketing-verhaal en blijkt het werken met iets in de praktijk heel anders te verlopen. Hier was het andersom. Het voorbehoud over poederlijm bleek in een mum van tijd weg. We hebben al meerdere projecten op de rit staan met Re-Tile en is bij een collega als test een douchevloer gelegd waarbij grote tegels zijn toegepast.
Gerhard Hospers
BMN manager ESG Greenworks, Gerhard Hospers heeft met zijn team alle specificaties van het Re-Tile-System in kaart gebracht en vertaald naar een productinformatieblad, een soort materiaalpaspoort zodat alle BMN vestigingen deze noviteit kunnen gaan uitrollen in Nederland. Gerhard zit al 32 jaar bij het bedrijf en zet zich sinds 2004 volop in voor verduurzamen.
Afval bestaat niet. Dat zijn grondstoffen die op de verkeerde plek zijn beland. Om daar weer bruikbaar materiaal van te maken is volledige samenwerking nodig tussen alle belanghebbenden. Dat gaat gelukkig steeds beter, maar de klok naar volledig bewustzijn en hergebruik blijft nog halverwege staan. Het vraagt om een laatste duwtje. Vooral bij wooncorporaties valt veel te winnen, vooral in de onderhoudskosten. Als gezonder bouwen voor dezelfde prijs of lager kan gaan ze mee. De verwerkers moeten voldoende kennis van een product hebben. Een smallere baksteen werd bij voorbeeld afgewezen totdat de metselaar met een troffel ervaart wat de voordelen zijn. Nederland is een regelland en dat remt op sommige punten het duurzaam bouwen. Tegen alle vooroordelen moet je opboksen, maar dat is het zeker waard. We streven naar gezonder wonen met een toekomst.
Hein van Tuijl
EPEA is de grondleggende organisatie van het C2C, oftewel cradle to cradle raamwerk. Al meer dan vijftien jaar werken zij samen met Mosa om dit te vertalen naar keramische vloer- en wandtegels. Directeur Hein van Tuijl houdt zich bezig met productontwikkeling en de certificering daarvan. Hij heeft Re-Tile hiervoor in onderzoek.
Lijm zit in een verdomhoekje als het circulariteit betreft, maar het kan juíst de sleutel zijn om materialen hoogwaardig in de kringloop te krijgen. Mosa en Ardex bewijzen dat nu. De tegels zijn cradle to cradle gecertificeerd en volledig geschikt voor recycling en hergebruik. Door deze lijm kan dit ook daadwerkelijk in de praktijk gebracht worden! Rond de jaarwisseling verwachten we de certificering van Re-Tile als systeem, dus deze unieke combinatie van Mosa en Ardex met tal van extra voordelen. Restwaarde of hergebruik van de tegels is een heel belangrijke, maar wat te denken van drastisch verminderde geluids- en stofoverlast bij renovaties? Of de mogelijkheid om véél eenvoudiger vloer- of wandtegels te vervangen zodat ze mee bewegen met de wensen van de markt? Omdat tegel-to-tegel recycling nu mogelijk is, hoeven opdrachtgevers dus geen schuldgevoel te ervaren over de milieubelasting.
Wytze Kuijper
Manager Partners en Spinner Cirkelstad Wytze Kuijper is werkzaam bij Cirkelstad waar sinds 2006 een kennisnetwerk is opgebouwd van inmiddels 250 private- en publieke partijen. Het streven luidt: bouwen zonder afval en zonder uitval. Daarbij wordt naast de gebruikelijke ketenpartners en overheden ook de financiële sector betrokken.
Transitie is niet alleen een plicht. Het is een kans. Dat zien we onder meer terug bij een initiatief waar 13 vermogensbeheerders en wooncorporaties een overeenkomst hebben ondertekend om de materiaalgebonden CO2-uitstoot te gaan verlagen, met een streef- en plafondwaarde. Circulair bouwen kent zoveel partijen dat er al snel spraakverwarring ontstaat. Daarom heeft Cirkelstad sinds 2019 een team van 6 grote opdrachtnemers en 6 opdrachtgevers samengebracht die een raamwerk ontwikkeld hebben waarmee circulaire ambities binnen handbereik komen. Op de site kun je onder Het Nieuwe Normaal lezen dat er al meer dan 600 projecten geëvalueerd zijn met zeer aansprekende uitkomsten. En het kan elke dag een stapje beter, vooruit- lopend op de regelgeving die ons te wachten staat. We reiken met dit raamwerk, direct de middelen aan voor een opdrachtgever om alles in een project te kunnen vertalen naar een haalbare aanbesteding. Zo werken we toe naar een maximaal te besteden budget van CO2 want als we doorgaan op de oude voet dan is in 2027 het CO2 budget op en mag er niet meer gebouwd worden. We moeten pro-actief denken: dus doe je niet mee, dan word je straks niet meer gekocht. In Zweden zijn ze daar al heel ver in. Met initiatieven als Re-Tile kun je slimmer, duurzamer en toekomstbestendiger bouwen.
advertentie
U bevindt zich hier:
HOME Een greep uit onze artikelen Artikelen uit 2025 Artikelen uit 2025 - nr. 4 Lijm van Ardex maakt Mosa tegels herbruikbaar